روز کوروش بزرگ
من امروز اعلام میکنم که هر کسی آزاد است که هر دینی را که گرایش دارد بپرستد و در هر نقطه که میل دارد سکونت کند مشروط بر اینکه در آنجا حق کسی را دست اندازی ننماید و هر پیشه را که میل دارد پیش بگیرد و مال خود را به هر روش که مایل است به مصرف برساند مشروط بر اینکه آسیب به حقوق دیگران نزند.
من اعلام میکنم که هر کس پاسخگو اعمال خود میباشد و هیچ کس را نباید به مناسبت تقصیری که یکی از خویشاوندانش کرده مجازات کرد و مجازات برادر گناهکار و برعکس به کای نابجا است و اگر یک فرد از خانواده یا خاندانی کنندهی سستی میشود تنها گناهکار باید مجازات گردد نه دیگران.
من تا روزی که به یاری مزدا زنده هستم و پادشاهی میکنم نخواهم گذاشت که کسی مردان و زنان را همچون برده و کنیز بفروشند و حکام و زیر دستان من ناچار هستند که در پهنه فرماندهی و ماموریت خود مانع از فروش و خرید مردان و زنان چون برده و کنیز بشوند و رسم بردگی باید بهکلی از جهان برافتد.
از مزدا خواهانم که مرا در راه اجرای تعهداتی که در برابر ملتهای ایران و بابل و ملتهای سرزمینهای چهارگانه بر دوش گرفتهام پیروز گرداند
او (کوروش) هیچگاه مانند خود را در این جهان نداشته، او یک مسیح بود، مردی که تقدیر در باره اش مقرر داشته که باید برتر از دیگران باشد.
«گوبینو» میراث باستانی ایران ریچاردفرای رویه 133
مقایسه سخنان کوروش بزرگ پادشاه ایران زمین با نبوکد نصر، پادشاه بابل
نبوکد نصر با افتخار و جبروت میگوید :
«فرمان دادم که صد هزار چشم درآورند و صد هزار قلم پا را بشکنند، با دست خودم چشم فرمانده دشمن را درآوردم، هزاران پسر و دختر را زنده زنده در آتش سوزاندم، خانه را چنان کوفتم که دیگر بانگ زنده ای از آنجا برنخیزد. »
اما فرمان کوروش، فرمان نکوداشت انسانیت است و بال و پر گسترانیدن آن در آسمانی فراخ، نگاهی به مندرجات استوانه کوروش نشان میدهد که پر بیراه نیست اگر کوروش را نخستین تدوین کننده منشور حقوقبشر انگاریم :
«من به هیچ کس اجازه ندادم که سرزمین سومر و اکد را دچار هراس کند. من نیازمندیهای بابل و همه پرستشگاه های آنان را در نظر گرفتم و در بهبود وضعشان کوشیدم. من یوغ ناپسند مردم بابل را برداشتم، خانه های ویران آنها را آباد کردم. من به بدبختیهای آنها پایان بخشیدم. مردوک خدای بزرگ از کردارم خوشنود شد. من همه ساکنان را گرد آوردم و خانههایشان را به آنان باز پس دادم. من فرمان دادم که همه مردم در پرستش خدای خود آزاد باشند و بی دینان آنها را نیازارند. فرمان دادم که هیچ یک از خانه های مردم ویران نشود. فرمان دادم که هیچ کس اهالی شهر را از هستی واژگون نکند. »